تاریخ رودسر و جاذبه های گردشگری آن

تاریخ رودسر و ردپای معماری آن جاذبه ای برای گردشگری است که به حال خود رها شده و شاید گوشه هایی از آن مورد حفاظت قرار گرفته، اما بافت تاریخی اش نه معرفی می شود و نه ثبت شده است. رودسر شهر تجار بوده و ۱۵۰ سال قبل گیلان را به یک قطب مهم تجاری ایران و روسیه تبدیل کرده بود. خاطره ای که تنها معماری تاجران اش باقی مانده و فراموش شده است.

خبرگزاری میراث فرهنگی ـ گروه میراث فرهنگی ـ ساحل ماسه ای و زیبای رودسر به عنوان یکی از مهمترین جاذبه های گردشگری این شهر و استان گیلان، همواره پذیرای گردشگران بوده است. اما هنوز کسی از بافت تاریخی و آثاری که هرچند قدمت این شهر را نشان نمی دهند اما از سکونت مردم شهر نشین آن طی ۱۵۰ سال گذشته می گوید، خبر ندارد. هر سال با آغاز تعطیلات، رودسر پر از گردشگر می شود. ساحل ماسه ای این شهر که می توان از آن به عنوان یکی از سواحل منحصر به فرد استان گیلان یاد کرد، مملو از مسافران نقاط مختلف کشور از جمله تهران می شود. شاید جاذبه های طبیعی همچون دریا و جنگل نیازی به تعریف و معرفی نداشته باشند اما تاریخ هر شهر بخشی از هویت فرهنگی آن است که باید معرفی شود و این وظیفه سازمان متولی حفاظت از میراث فرهنگی کشور است. وظیفه ای که چندان در شهر تاریخی رودسر به آن عمل نشده و حتی مردم این شهر هم از تاریخ و آثار خود غافلند. میدان شهرداری با آن در و دیوار تاریخی اش و خانه های تاریخی کوچه پس کوچه های شهر که با بام سفالی هنوز هم از زندگی اقلیمی مردم رودسر می گویند، تنها گوشه ای از ردپای ساکنین گذشته این شهر است. رودسر یکی از شهرهای شرقی استان گیلان است. قومیت مردم ساکن در آن گیلک بوده و به زبان گیلکی اما با لهجه "بیه پیش" (لهجه مردمان شرق گیلان) صحبت می کنند. نام قدیم رودسر کوتم و هوسم بود.

گفته می شود که یکی از روستاهای رودسر به نام تمیجان در زمان سلطنت شاه عباس اول ضرابخانه ای داشته که سکه های ضرب آن تاریخ در محل ضرابخانه کشف شده است. مقدسی، جغرافی دان معروف، در سال ۳۷۵ هجری قمری در کتاب (احسن التقاسیم فم معرفه الاقالیم) نوشته است که هوسم را بازار و مسجدی نیکو بوده که نزدیک محل و مقر حاکم بنا شده اند. حمدالله مستوفی در سال ۷۴۰ هجری قمری، از هوسم به عنوان بندر و لنگرگاهی یاد می کند که کشتی ها گرگانی و مازندرانی در آن پهلو می گرفتند و آذوقه حمل می کردند. شهرستان رودسر، دارای چهار بخش کـــلاچـــای، چابکسر ، رحیم آباد و رودسر و ۱۰ دهستان است. جمعیت این شهرستان طبق سرشماری سال ۱۳۸۵، ۱۴۶۰۵۷ نفر است. پل تاریخی تمیجان، از آثار دوره صفوی، مسجد تمیجان از آثار دوره خاندان کیا، گنبد پیر محله در روستای پیر محله ماچیان و قلعه بندبن، واقع در قاسم آباد علیا از مهمترین آثار باستانی شهرستان رودسر است. گنبد پیر محله، یکی از نقاط تاریخی شهرستان رودسر و از عجایب معماری استان گیلان است. این گنبد در دوره کیانیان و به صورت هشت ضلعی ساخته شده است. رودسر شهر تاریخ و تجارت

نام رودسر ترکیبی از دو پاره واژه رود و سر است. سر در زبان دیلمی و پهلوی به معنی کنار بوده و بر همین اساس نام این شهر به معنای کنار رود است.

از تاریخ شواهد معماری رودسر، میدان شهرداری بیشتر از همه جای آن خودنمایی می کند. این میدان شامل ساختمان شهرداری با آن معماری شناخته شده گیلان که مشابه اش را می تواند در میدان شهرداری رشت دید، و نزدیک هفت ساختمان تاریخی است. ساخت این میدان در زمان رضا شاه آغاز شد و همان دوران نیز به پایان رسید. محلی های رودسر می گویند رضا شاه می خواست که مردم را در شهر نگه دارد، به همین علت ساختمان های اداری را کنار میدان و شهرداری ساخت و به این ترتیب کم کم شهر گسترش پیدا کرد.ساختمان ثبت احوال، ثبت اسناد، دارایی، شهربانی (نیروی انتظامی)، دادگستری، بنیاد علوی و یک دبیرستان بخشی از ساختمان های تاریخی اطراف میدان است که با اندکی اختلاف شبیه هم ساخته شده اند. البته امروز برخی از این ساختمان ها کاربری خود را تغییر داده اند و دبیرستان تبدیل به پژوهشگاه معلم شده است. به گفته کارشناسان میراث فرهنگی ساختمان های این میدان در فهرست میراث ملی ثبت شده اند اما هنوز مجموعه ای به نام میدان شهرداری و عرصه و حریم آن به ثبت نرسیده است. یکی از اهالی رودسر می گوید که گاهی دعوایی میان شهرداری و میراث فرهنگی بر سر تغییر و تحول اطراف میدان رخ می دهد که به طریقی آن را حل می کنند.

یکی از اهالی رودسر که از گرمای این روزهای شهر به سایه پناه برده بود می گوید، رضا شاه در رودسر خانه ای برای روزهای استراحت و تفرج خود ساخت. این خانه هنوز هم باقی مانده اما رضا شاه را پابند شهر نکرد؛ چون برخی نزدیکان اش او را راهی سخت سر کردند که امروز رامسر شده است. امروز اطراف برخی ساختمان های تاریخی میدان داربست هایی زده شده است. گفته می شود شهرداری مشغول مرمت ساختمان هاست و کار رنگ کردن برخی بناها آغاز شده است. برج آب رودسر را منبع آبی بتونی سیراب می کند. این منبع آب که درست پشت ساختمان شهربانی ساخته شده ۸۰ سال اش است و نخستین سنت معماری بتونی ایران را به رخ می کشد.

۱۶ پایه بتونی مخزن آب را نگه می دارند. مخزن به صورت دو پوش ساخته شده و به این ترتیب مانع از گندیده گی آب می شود. یک ردیف پله کان، کارکنان برج آب رودسر را به مخزن می رساند و آب هم از طریق لوله های قطوری که از بالا به پایین نصب شده اند به دست اهالی رودسر می رسد. امروز منبع آب دیگری در حومه شهر ساخته می شود. منبعی که نه هویت تاریخی دارد و نه ارزش معماری. بنایی مخروطی که قرار است جای برج کهن سال رودسر را بگیرد. بام پوش های سفالی معماری تاریخی گیلان در گذشته های دور بر پایه بام های سفالی بود. سفال گران ماهر با ساخت سفال های نیم مخروطی و چیدامان آن ها روی بام، مانع از ورود باران و برف به داخل خانه می شدند. هنوز هم این سنت کهن را می توان روی بام خانه های تاریخی رودسر دید. اما بام های حلبی شهر گاهی مانع از دید آن ها می شوند و حتی برخی خانه های تاریخی هم به نصب این قبیل بام های نه چندان زیبا روی آورده اند.

هنوز هم می توان در کوچه پس کوچه های پشت شهرداری رودسر خانه های بام پوش سفالی را دید. این خانه ها هنوز هم معماری سنتی رودسر را دارند و قدمت بیشتر آن ها مربوط به ۶۰ یا ۷۰ سال قبل است. اکثر این خانه ها از وضعیت معماری مناسبی برخوردار نیستند؛ این درحالی است که برخی کوچه ها به دلیل تراکم خانه های قدیمی، شکل بافت تاریخی به خود گرفته است. پیش از این و طی تلاش هایی در دفتر بافت تاریخی سازمان میراث فرهنگی، ۷۸۰ بافت تاریخی شناسایی شد که گفته می شود بافت رودسر یکی از آن هاست. اما هنوز هم بلاتکلیفی در کوچه پس کوچه های آن دیده می شود.

شهر تجار ارفع تجار و حاج رئیس جزء مهمترین تجار رودسر بودند که هنوز هم خانه های تاریخی این اشراف زاده ها را می توان در یکی از کوچه های پشت میدان شهرداری دید. این دو برادر به طور فامیلی در یک محله زندگی می کردند که امروز به نام کوچه رئیسیان شناخته می شود. این کوچه شامل بیش از ۶ خانه تاریخی با قدمتی بیش از ۱۰۰ سال است. خانه ارفع تجار که گفته می شود وضعیت مالی بهتری داشته، تقریبا بزرگترین خانه تاریخی رودسر محسوب می شود و می گویند زمانی که رضا شاه به این شهر آمد مهمان این خانه بوده است. این خانه امروز در اختیار نتیجه ارفع تجار، پسر "میرعلی اکبر ارفع زاده" است و با عنوان خانه میرعلی اکبر ارفع زاده در فهرست میراث ملی به ثبت رسیده است.

«ارفع زاده»، نتیجه ارفع تجار درباره خانه های این محله به CHN می گوید: «ارفع تجار دو پسر و دو دختر داشت که یکی از آن ها میرعلی اکبر ارفع زاده پدر من است. ارفع تجار، نماینده تجاری روسیه در گیلان بود و بیش از ۱۵۰ سال قبل در این جا زندگی می کرد.»

وی می گوید: «در زمان پدر من فامیل هم در این محله ساکن شده بود. عموی مان پشت این خانه زندگی می کرد و آنسوی محله را هم دایی ها و خاله پدرمان خانه ساخته بودند. دو خانواده ارفع زاده و رئیسیان که حاصل زندگی ارفع تجار و حاج رئیس هستند، سال هاست که هنوز در این محله زندگی می کنند.»

نتیجه ارفع تجار درباره مرمت خانه میرعلی اکبر ارفع زاده می گوید: «زمانی که از اروپا به ایران آمدم ساکن این خانه شدم. دو سال قبل خودم مرمت آن را شروع کردم و بدون آنکه دستی به ساختار معماری خانه ببرم، مرمت اش کردم. در آن زمان میراث فرهنگی هیچ کمکی به من نکرد و پس از مرمت سال گذشته عده ای از سازمان میراث فرهنگی و تلویزیون آمدند و از خانه فیلمبرداری کردند. همان زمان خانه را متر کرده و گفتند که قرار است این خانه ثبت شود. البته ثبت هم شد اما دیگر به ما اطلاعی ندادند.»

گفته می شود که در زمان رضا شاه پرچم روسیه بالای این خانه به اهتزاز بوده و همان زمان نیز تجارت بین ایران و روسیه توسط ساکنین آن در گیلان انجام می گرفته است. خانه های ارفع زاده و رئیسیان جزء خانه های زیبای رودسر هستند و هنوز هم تاریخ این شهر را نشان می دهند. البته وضعیت خانه رئیسیان مناسب نیست و حتی یکی از خانه ها در آستانه تخریب است اما خبری از میراث فرهنگی و حفاظت از این تاریخ شهر نیست. رودسر شهری تاریخی است اما این تاریخ باید معرفی شود. تاریخ رودسر هم رقیب ساحل زیبای آن است و می تواند گردشگران را در کوچه پس کوچه های شهر به حرکت درآورد. 

خدمات و محصولات صنعتی

 الکتروپمپ

 

 

 

خدمات مهاجرت و خدمات تور
خدمات سفر ،خدمات حمل و نقل

 

تور آلانیا سفر به آلانیا

بدروم ،تور بدروم ، سفر به بدروم

آلانیا ، تور آنتالیا، سفر به آلانیا

مارماریس و سفر به مارماریس تور مارماریس